Η μέλισσα είναι ένα κοινωνικό έντομο που ζει σε πολυάριθμες, καλά οργανωμένες κοινωνίες, τα μελίσσια. Στα μελίσσια επικρατεί πλήρης δημοκρατία, όλοι ζουν στην ίδια κυψέλη, μοιράζονται εξίσου την τροφή, όλοι κάνουν κάποια δουλειά και παίρνουν αποφάσεις όλοι μαζί. Επιπλέον το μελίσσι ζει σε φωλιές που προστατεύονται από τον αέρα και τη βροχή, συνήθως σε κουφάλες δέντρων ή βράχων. Επίσης κάθε μελίσσι έχει από 40.000 έως 120.000 άτομα στις αρχές καλοκαιριού, τα οποία έχουν διαφοροποιηθεί σε τρεις τάξεις, τις εργάτριες, τους κηφήνες και τη βασίλισσα.

---

Η εργάτρια μέλισσα αποτελεί την πιο πολυπληθή τάξη μέσα στην κοινωνία των μελισσών. Είναι το πιο μικρόσωμο άτομο της κοινωνίας και έχει κοντή κοιλιά, μακριά φτερά, μακριά προβοσκίδα και κεντρί. Σε εποχές έντονης δραστηριότητας, άνοιξη και καλοκαίρι, ζει το πολύ 45 μέρες ενώ το χειμώνα μέχρι και πέντε μήνες. Επίσης είναι υπεύθυνη για όλες τις εργασίες, διαθέτει όργανα συλλογής νέκταρος και γύρης, αδένες για την παραγωγή βασιλικού πολτού, φερομόνων, ενζύμων και κεριού. Παράλληλα η εργάτρια εκτελεί εργασίες αναλόγως με την ηλικία της, φροντίζοντας το γόνο, διατηρώντας την καθαριότητα εντός της κυψέλης, κτίζοντας κελιά, υπηρετώντας τη βασίλισσα, αποθηκεύοντας το μέλι, συλλέγοντας την τροφή (νέκταρ, γύρη), ταΐζοντας τους κηφήνες και προστατεύοντας την κυψέλη της σαν φρουρός.

Η μέλισσα σε εποχές έντονης δραστηριότητας, άνοιξη και καλοκαίρι, ζει το πολύ 45 μέρες ενώ το χειμώνα μέχρι και πέντε μήνες.

Ο κηφήνας είναι το αρσενικό άτομο της κυψέλης. Έχει κοντή προβοσκίδα, μεγάλα μάτια, φαρδιά κοιλιά και θώρακα. Σε αντίθεση με την εργάτρια δεν έχει κεντρί, ούτε όργανα συλλογής τροφής και παραγωγής κεριού, βοηθάει όμως στη διατήρηση της καθαριότητας και της θερμοκρασίας εντός της κυψέλης. Επίσης, το αναπαραγωγικό του σύστημα ωριμάζει 12 μέρες μετά τη γέννησή του και παράγει έως και 10.000.000 σπερματοζωάρια. Παράλληλα κύρια αποστολή του είναι η γονιμοποίηση της βασίλισσας, όμως κατά την σύζευξη θα έχει την ατυχία να πεθάνει καθώς μέρος των γενετικών του οργάνων θα αποκολληθούν για να ολοκληρωθεί η γονιμοποίηση. Την άνοιξη αποτελούν περίπου το 5% του πληθυσμού της κάθε κυψέλης. Σταδιακά και έως τα μέσα φθινοπώρου ο πληθυσμός τους μειώνεται, μέχρι του σημείου να μην υπάρχουν καθόλου κηφήνες στα τέλη Οκτωβρίου, καθώς το νέκταρ σπανίζει, οι εργάτριες απομακρύνουν τους κηφήνες από το μελίσσι και τους αφήνουν να πεθάνουν από την πείνα.

Η βασίλισσα είναι το πιο μεγαλόσωμο άτομο του μελισσιού. Έχει πιο έντονους  χρωματισμούς και πιο μακριά κοιλία από τις εργάτριες και τους κηφήνες. Επίσης δεν έχει όργανα για συλλογή γύρης ούτε κηρογόνους αδένες για παραγωγή κεριού όπως οι εργάτριες, και το κεντρί της το χρησιμοποιεί για να σκοτώσει τις αδελφές της βασίλισσες. Ταυτόχρονα, η βασίλισσα ζει 3 με 5 χρόνια και μένει για όλη της τη ζωή μέσα στην κυψέλη, πετώντας έξω απ’ αυτή μόνο μια φόρα για να γονιμοποιηθεί. Παράλληλα κάθε μελίσσι έχει μια μόνο βασίλισσα που κύρια αποστολή της είναι η ωοτοκία και η διοίκηση του μελισσιού. Επίσης έχει πάντα μία ομάδα νεαρών εργατριών που την περιστοιχίζουν, τις παραμάνες.

Οι παραμάνες την ταΐζουν σε όλη της τη ζωή βασιλικό πολτό, που μόνο αυτές παράγουν, την καθαρίζουν και φροντίζουν για κάθε ανάγκη της.

Συνήθως λίγο πριν από την ανθοφορία η γέννα θα εντατικοποιηθεί με την προετοιμασία επαρκούς πληθυσμού εργατριών για την εκμετάλλευσή της. Η βασίλισσα κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας και εφόσον υπάρχει έντονη νεκταροέκκριση, μπορεί να γεννήσει έως και 2.500 αυγά σε μια μέρα, περισσότερο δηλαδή ακόμη και από το σωματικό της βάρος. Αντίθετα τον χειμώνα και όταν δεν υπάρχει αρκετή τροφή για τον γόνο, η γέννα μειώνεται. Επιπρόσθετα, η βασίλισσα εκκρίνει φερομόνες ελέγχοντας βασικές λειτουργίες της κυψέλη. Ακόμα ειδοποιεί και καθησυχάζει πως υπάρχει ικανή βασίλισσα σταματώντας τις εργάτριες από το να προετοιμάσουν βασιλικά κελιά για νέες βασίλισσες. Παράλληλα προκαλεί την προσήλωση των εργατριών στην βασίλισσά τους, καθώς όλες λούζονται με τη μοναδική μυρωδιά της φερομόνης που εκκρίνει. Επίσης έλκει τους κηφήνες κατά την διάρκεια της πτήσης για γονιμοποίηση.

Εν κατακλείδι, θα μπορούσαμε να πούμε πως η βασίλισσα είναι η πηγή της ζωής στην κυψέλη, όμως δεν αποφασίζει μόνη της για τα πάντα. Συχνά οι αποφάσεις παίρνονται από το ίδιο το μελίσσι συλλογικά, χωρίς να λαμβάνετε ιδιαίτερα υπόψη η θέληση της βασίλισσας, αλλά αποκλειστικά το συμφέρον του σμήνους. Για αυτόν το λόγο, θα πρέπει η ανθρώπινη κοινωνία να αφομοιώσει τα χαρακτηριστικά και τον τρόπο ζωής των μελισσών, ώστε να είναι δικαιότερη και πιο ισορροπημένη, ίσως και η πιο ιδανική στον πλανήτη.

---